Lichte groei aantal hbo-studenten bij onverwachte daling van aantal eerstejaars

Het totaal aantal ingeschreven studenten bij het hbo stijgt dit jaar met ± 1 % (alle leerjaren samen) terwijl het aantal eerstejaars daalt met ± 3 % (de nieuwe instroom). De cijfers wijzen nu nog niet op een echte trendbreuk in de gestage groei van het hbo, maar zijn wel onverwacht. Het ministerie van OCW had voor dit studiejaar een groei verwacht van 2,6 % voor totaal hbo en 0,4 % groei bij de eerstejaars: in de zogenaamde referentieraming op basis van gegevens over bevolkingsopbouw e.d. De werkelijke inschrijving blijkt nu dus iets achter te blijven bij die verwachting én bij de eerder bekend gemaakte vooraanmelding.

Instroomcijfers geven geen inzicht in de motieven van studenten voor hun studiekeuze. Wellicht is de huidige daling in het aantal eerstejaars studenten niet meer dan een correctie op de vorige twee jaar. Denkbaar is daarvoor de verklaring dat een groter deel van die leeftijdsgroep studenten zich al eerder inschreef, bijvoorbeeld omdat die toen al is gaan studeren in plaats van gaan werken. Het is echter ook denkbaar dat hierin effecten zichtbaar worden van nieuw overheidsbeleid, zoals de langstudeerdersmaatregel en het stoppen met de bekostiging voor een tweede bachelor. Vooral studenten die voorheen kozen voor deeltijdse opleidingen lijken hierdoor te worden ontmoedigd. Dat bleek eind augustus: toen waren er zo’n 10% minder voor-aanmeldingen voor deeltijdstudies, met ruim 65.000 studenten vormen zij ongeveer 15% van het hbo.

De nieuwe cijfers blijken uit een recente peiling onder hogescholen, op basis van de verwerking van ± 80% van de daadwerkelijke inschrijvingen. Uit de voor-aanmelding werd in september nog een groei verwacht van 0.7 % bij de eerstejaars. In die cijfers zat echter een veel grotere onzekerheid, omdat dubbele aanmelding van studenten (bij meerdere hogescholen) daar niet uit gefilterd kon worden.

De trend van de instroom (dat is de inschrijving van eerstejaars studenten) ziet er sinds 2001 als volgt uit. Uit de grafiek blijkt dat 2009 en 2010 een piek lieten zien bij de inschrijving, terwijl 2011 met ongeveer 3000 nieuwe studenten achterblijft bij de trend.